TL;DR ราคาน้ำตาลและทำไมขึ้น
สรุปสั้น
ราคาน้ำตาลทรายขาวบรรจุ 1 กก. วันที่ 19 พ.ค. 2569 อยู่ที่ 24 บาท/กก. ที่ Makro ขึ้นจากปี 2568 ราว 16% สาเหตุหลัก 3 ตัว ภัยแล้งกระทบผลผลิตอ้อย ราคาน้ำตาลโลก ICE Sugar พุ่ง และนโยบายส่งออกของรัฐ กอน. (คณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย) ควบคุมราคาผ่านโควต้า ก (บริโภคในประเทศ) ข (กันชน) ค (ส่งออก) สำหรับร้านคาเฟ่ ต้นทุนน้ำตาลต่อแก้วชาเย็น 16oz = 1.80 บาท กาแฟเย็น = 1.20 บาท ซื้อกระสอบ 50 กก. ถูกกว่าซื้อถุง 1 กก. 25%
- พ.ค. 2568 (ปีก่อน)
- 20.50 บาท/กก. ที่ Makro
- พ.ค. 2569 (วันนี้)
- 24 บาท/กก. ที่ Makro
- ขึ้นจากปีก่อน
- +17%
- ราคาควบคุม กอน. โซน 1 (ขายปลีก)
- 24 บาท/กก. (เพิ่งปรับ ม.ค. 2569)
- ราคาตลาดโลก ICE Sugar (พ.ค. 2569)
- ~22 US cents/lb หรือ ~17 บาท/กก.
ราคาน้ำตาลทรายวันนี้ 5 ชนิด × 5 แหล่ง
| แหล่ง | ถุง 1 กก. (บาท) | กระสอบ 50 กก. (บาท) | ราคาต่อกก. กระสอบ | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|---|
| ตลาดไท ขายส่ง | 21 | 850 | 17 | รับเอง ส่ง >5 กระสอบ |
| Makro Pro | 24 | 950 | 19 | สมาชิก Pro ราคาดีกว่า |
| Lotus | 25.50 | 1,050 | 21 | มี promo ลด 10% ทุกเดือน |
| Tops | 26 | ไม่ขาย | — | ขายเฉพาะถุงเล็ก |
| Big C Wholesale | 24.50 | 980 | 19.60 | สมาชิกฟรี |
| ชนิด | ราคา (บาท/กก.) | แหล่งถูกสุด | ใช้กับเมนูไหน |
|---|---|---|---|
| น้ำตาลทรายแดง | 32 ถึง 38 | ตลาดไท | ขนมไทย เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ |
| น้ำตาลกรวด | 45 ถึง 55 | Makro | ชาเย็น กาแฟ ตุ๋นยาจีน |
| น้ำตาลปี๊บ | 38 ถึง 48 | ตลาดไท | ส้มตำ ผัดไทย แกงไทย |
| น้ำตาลมะพร้าว | 85 ถึง 120 | Makro / Tops | ขนมไทย bakery สายเฮลตี้ |
ความต่าง 30 ถึง 35% ระหว่างซื้อกระสอบ 50 กก. กับซื้อถุง 1 กก. คุ้มมากสำหรับร้านคาเฟ่ที่ใช้น้ำตาล >5 กก./วัน ตัวอย่างร้านขายชา-กาแฟ 100 แก้ว/วัน ใช้น้ำตาลราว 8 กก./วัน = 240 กก./เดือน ซื้อกระสอบประหยัด 1,440 บาท/เดือน
ตลาดไทถูกที่สุดสำหรับการซื้อกระสอบ 17 บาท/กก. แต่ต้องไปรับเองและซื้อขั้นต่ำ 5 กระสอบ Makro Pro คุ้มที่สุดสำหรับร้านที่ซื้อ 1 ถึง 4 กระสอบ/เดือน 19 บาท/กก. ส่งฟรี
น้ำตาลกรวดและน้ำตาลมะพร้าวเป็น niche product ราคาแพงกว่าทรายขาว 2 ถึง 5 เท่า ใช้เฉพาะเมนูที่ลูกค้าเห็นและจ่ายแพงได้ ไม่ใช้แทนน้ำตาลทรายในเครื่องดื่มหลัก
น้ำตาลทรายขาว vs ทรายแดง vs กรวด ใช้กับเมนูไหน
| ชนิด | ความหวาน | รสรอง | ความใส | เมนูที่เหมาะ | ต้นทุนสัมพัทธ์ |
|---|---|---|---|---|---|
| ทรายขาว | 100% (ฐาน) | ไม่มี | ใส | ชาเย็น กาแฟ น้ำหวานทุกชนิด | 1x (24 บาท/กก.) |
| ทรายแดง | 95% | กลิ่นกากน้ำตาลอ่อน | ขุ่นนิดๆ | ขนมไทย ชาเฮลตี้ กาแฟเฮลตี้ | 1.4x (34 บาท/กก.) |
| น้ำตาลกรวด | 92% | หวานนุ่ม กลิ่นสะอาด | ใสตกผลึก | ชาเย็น premium ตุ๋นยาจีน | 2x (50 บาท/กก.) |
| น้ำตาลปี๊บ | 85% | กลิ่นน้ำตาลอ้อยและมะพร้าว | น้ำตาล/น้ำตาลเข้ม | ส้มตำ ผัดไทย แกง | 1.7x (42 บาท/กก.) |
| น้ำตาลมะพร้าว | 88% | กลิ่นมะพร้าวเข้ม | น้ำตาลเข้ม | ขนมไทย พรีเมียม bakery | 4.2x (100 บาท/กก.) |
ร้านคาเฟ่ที่อยาก differentiate ใช้น้ำตาลกรวดสำหรับชาเย็น signature ลูกค้ารับรู้ว่ารสหวานนุ่มกว่า ขายราคาสูงขึ้นได้ 10 ถึง 15 บาท/แก้ว แต่ต้นทุนเพิ่มแค่ 1 บาท/แก้ว margin เพิ่ม 9 ถึง 14 บาท/แก้ว
ทำไมราคาขึ้นจากปี 2568 supply chain อ้อย ถึง ถุง
ผลผลิตอ้อยฤดูการผลิต 2568/69 ลดลง 8 ถึง 12% จากปีก่อนเพราะภัยแล้งภาคอีสานและภาคกลาง ฝนทิ้งช่วง ก.พ. ถึง เม.ย. 2568 ทำให้น้ำตาลที่ผลิตได้ลดลงจาก 10.5 ล้านตัน เหลือราว 9.3 ล้านตัน ในขณะที่ความต้องการในประเทศและส่งออกยังสูง ผลคือ supply ตึงราคาขึ้น
ราคาน้ำตาลในตลาดโลก ICE Sugar #11 ที่นิวยอร์กพุ่งจาก 18 US cents/lb ในต้นปี 2568 ไปสูงสุด 24 cents/lb ในไตรมาส 4 ก่อนปรับลงมาที่ ~22 cents/lb ใน พ.ค. 2569 (~17 บาท/กก. ที่อัตราแลกเปลี่ยน 34 บาท/USD) ทำให้ผู้ผลิตน้ำตาลไทยขายส่งออกได้ราคาดี ดันให้ราคาในประเทศต้องปรับตามเพราะ arbitrage
รัฐบาลและ กอน. ปรับราคาควบคุม "ราคาขายส่งหน้าโรงงาน" ขึ้น 2 บาท/กก. เมื่อ ม.ค. 2569 จาก 19 บาท/กก. เป็น 21 บาท/กก. ทำให้ราคาขายปลีกหน้าร้านปรับขึ้นตาม กระทรวงพาณิชย์ประกาศเพดานราคาขายปลีก 24 บาท/กก. สำหรับโซน 1 (กรุงเทพและปริมณฑล)
| ขั้นตอน | ราคา (บาท/กก.) | margin | ผู้รับ |
|---|---|---|---|
| 1. ราคารับซื้ออ้อยจากเกษตรกร | 1.20 (ที่ 10 CCS) | — | เกษตรกรชาวไร่อ้อย |
| 2. ราคาน้ำตาลทรายขาวหน้าโรงงาน | 21 | +13 (โรงงาน) | โรงงานน้ำตาล 57 โรง |
| 3. ค่าบรรจุ + ขนส่ง + คลัง | +1.50 | +1.50 | ผู้บรรจุ + logistics |
| 4. ราคาขายส่งให้ค้าส่ง | 22.50 | — | ตลาดไท etc. |
| 5. margin ค้าส่ง | +0.50 ถึง 1 | +0.75 | ผู้ค้าส่ง |
| 6. ราคาขายปลีก Makro Pro | 24 | +1 | Makro retail |
ที่น่าสนใจคือ ราคาที่เกษตรกรชาวไร่อ้อยได้รับจริงเพียง 5% ของราคาขายปลีก margin ส่วนใหญ่อยู่ที่โรงงานและระบบ logistics กอน. มีนโยบายราคาประกันขั้นต่ำของอ้อยและระบบแบ่งรายได้ระหว่างชาวไร่กับโรงงาน 70:30 เพื่อให้เกษตรกรไม่ขาดทุน
นโยบายโควต้า น้ำตาลที่ผลิตในไทยแบ่งเป็น 3 โซน โควต้า ก = บริโภคในประเทศ ราคาควบคุม 21 บาท/กก. หน้าโรงงาน โควต้า ข = สำรองกันชน ใช้ตอนขาดแคลน โควต้า ค = ส่งออก ราคาตามตลาดโลก ระบบนี้ทำให้ราคาในประเทศไม่ผันผวนตามตลาดโลกเต็มที่ แต่เมื่อตลาดโลกพุ่งสูงเกินไปเกิน 25 cents/lb รัฐต้องปรับราคาในประเทศตามเพื่อจูงใจไม่ให้น้ำตาลโควต้า ก ไหลออกแบบลักลอบ
กอน. ควบคุมราคาน้ำตาลยังไง
คณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (กอน.) มีอำนาจตาม พ.ร.บ. อ้อยและน้ำตาลทราย 2527 ควบคุมราคาผ่าน 4 กลไก
- 1. ราคารับซื้ออ้อยขั้นต่ำ กำหนดราคาขั้นต่ำที่โรงงานต้องจ่ายให้ชาวไร่ฤดูการผลิตปัจจุบัน 2568/69 = 1,200 บาท/ตัน ที่ค่า CCS 10 (Commercial Cane Sugar = ปริมาณน้ำตาลในอ้อย) เพิ่มขึ้นตามค่า CCS
- 2. ราคาน้ำตาลทรายขาวหน้าโรงงาน ปัจจุบัน 21 บาท/กก. ปรับเพิ่ม 2 บาทจาก ม.ค. 2569 ครั้งสุดท้ายปรับ พ.ย. 2566 ก่อนหน้านี้คงที่ 19 บาท/กก. มา 3 ปี
- 3. ราคาขายปลีกขั้นสูง กระทรวงพาณิชย์ประกาศเพดาน 24 บาท/กก. โซน 1 กรุงเทพและปริมณฑล โซน 2 ภูมิภาค +1 บาท โซน 3 พื้นที่ห่างไกล +2 บาท ผู้ค้าที่ขายเกินเพดานถูกปรับและถูกถอนใบอนุญาต
- 4. ระบบโควต้า ก ข ค จัดสรรปริมาณน้ำตาลที่จะบริโภคในประเทศและส่งออก ตอนนี้สัดส่วนราว 27% สำหรับ ก (บริโภคในประเทศ) 5% สำหรับ ข (สำรอง) และ 68% สำหรับ ค (ส่งออก) สัดส่วนนี้ปรับได้ตามสถานการณ์
ถ้าราคาตลาดโลกพุ่งเกิน 25 US cents/lb ต่อเนื่องนานๆ กอน. มีอำนาจปรับราคาควบคุมขึ้นอีกได้ นักวิเคราะห์คาดการณ์ปี 2569 ราคาน่าจะคงอยู่ที่ 24 บาท/กก. ไม่ปรับขึ้นอีกในไตรมาส 2 ถึง 3 แต่ต้องระวังถ้าภัยแล้งกลับมาในต้นปี 2570
ต้นทุนต่อแก้ว ชาเย็น กาแฟ น้ำหวานสำหรับร้านคาเฟ่
| เครื่องดื่ม | ปริมาณน้ำตาล/แก้ว | ต้นทุนน้ำตาล (กระสอบ Makro) | ต้นทุนน้ำตาล (ถุง 1 กก. Makro) | ประหยัดถ้าใช้กระสอบ |
|---|---|---|---|---|
| ชาไทยเย็น 16oz | 40 g | 0.76 บาท | 0.96 บาท | 0.20 บาท/แก้ว |
| ชามะนาว 16oz | 35 g | 0.67 บาท | 0.84 บาท | 0.17 บาท/แก้ว |
| กาแฟเย็น 16oz | 25 g | 0.48 บาท | 0.60 บาท | 0.12 บาท/แก้ว |
| โกโก้เย็น 16oz | 30 g | 0.57 บาท | 0.72 บาท | 0.15 บาท/แก้ว |
| น้ำหวานแดง 22oz | 60 g | 1.14 บาท | 1.44 บาท | 0.30 บาท/แก้ว |
| น้ำหวาน premium ใช้น้ำตาลกรวด 22oz | 60 g (กรวด) | 3 บาท | 3.30 บาท | 0.30 บาท/แก้ว |
ร้านคาเฟ่ขายเครื่องดื่มเฉลี่ย 100 แก้ว/วัน ใช้น้ำตาลทรายเฉลี่ย 35 g/แก้ว = 3.5 กก./วัน หรือ 105 กก./เดือน ถ้าซื้อกระสอบ 50 กก. ใช้เดือนละ 2.1 กระสอบ ต้นทุนน้ำตาล 1,995 บาท/เดือน เทียบกับซื้อถุง 1 กก. = 2,520 บาท ประหยัด 525 บาท/เดือน
ต้นทุนน้ำตาลคิดเป็น <2% ของต้นทุนวัตถุดิบเครื่องดื่มทั้งหมด ดังนั้นการเลือกแหล่งและการ upgrade เป็นน้ำตาลกรวดเป็น strategic decision ที่ส่งผลต่อ brand positioning มากกว่าต้นทุน ตัวอย่าง premium tea house ใช้น้ำตาลกรวด ต้นทุน +2 บาท/แก้ว ขายราคาสูงขึ้น 15 ถึง 25 บาท/แก้ว net margin เพิ่ม 13 ถึง 23 บาท/แก้ว
น้ำตาลปี๊บใช้ในเมนูร้านอาหารไทย ต้นทุนสูงขึ้นเล็กน้อย ส้มตำ 1 ครก ใช้น้ำตาลปี๊บราว 8 g = 0.34 บาท เทียบกับใช้น้ำตาลทราย 0.19 บาท แต่รสชาติแท้กว่าและลูกค้าจ่ายแพงได้ ใช้เฉพาะร้านส้มตำ premium